Łowisko Ślepowron znajduje się na pięknym przyrodniczo obszarze. Ten fakt powoduje, że podczas wędkarskich wypraw możemy delektować się urokami natury ale też generuje obowiązki, aby o nią szczególnie dbać. Na łowisku znajdują się dwie wyspy, na których corocznie swoje lęgi na ponad 100 gniazdach prowadzi chroniony ptak od którego łowisko wzięło swoja nazwę czyli ślepowron. Od niedawna na wodzie można dostrzec nowy przyrodniczo bardzo ciekawy obiekt.
Są to cztery sztuczne wyspy lęgowe. Do rozpoczęcia sezonu wędkarskiego mają one zostać spięte w jedną platformę. Zainstalowane są w odległości ponad 200 metrów od brzegów a to oznacza, że nie będą kolidować nawet z wywożonymi zestawami wędkarskimi. Na brzegu zainstalowane są tablice informacyjne dotyczące projektu, którego łączny koszt wyniósł 571 950 zł, z czego platformy na Ślepowronie to ok. 170 tysięcy zł. Zadanie związane z zakupem i montażem pływających wysp zostało dofinansowane ze środków Komisji Europejskiej w ramach programu LIFE, budżetu państwa oraz ze środków Wojewódzkiego Funduszu Ochrony Środowiska i Gospodarki Wodnej w Krakowie. Stowarzyszenie nie partycypowało w tych kosztach. Przedstawiamy szczegółową informację o tym przedsięwzięciu.
Obowiązek prowadzenia działań ochronnych na obszarach Natura 2000 w Małopolsce spoczywa na Regionalnym Dyrektorze Ochrony Środowiska w Krakowie. Działanie to wynika z dokumentów planistycznych tj. Planów Zadań Ochronnych dla poszczególnych obszarów Natura 2000 zarządzanych przez RDOŚ w Krakowie. W dokumentach tych zapisane są działania ochronne, które należy przeprowadzić w poszczególnych obszarach Natura 2000. Jednym z takich działań w Planie Zadań Ochronnych dla obszaru Natura 2000 Dolina Dolnej Skawy PLB120005 jest tworzenie nowych lęgowisk dla ptaków.
RDOŚ w Krakowie jest jednostką organizacyjną powstałą w dniu 15 listopada 2008 r. na podstawie ustawy z dnia 3 października 2008 r. o udostępnianiu informacji o środowisku i jego ochronie, udziale społeczeństwa w ochronie środowiska oraz o ocenach oddziaływania na środowisko oraz rozporządzenia Ministra Środowiska z dnia 10 listopada 2008 r. w sprawie nadania statutu RDOŚ w Krakowie. Do zadań statutowych jednostki należą m. in.: ochrona i zarządzanie obszarami Natura 2000 i rezerwatami przyrody oraz czynna ochrona roślin, zwierząt i grzybów objętych ochroną gatunkową.
Podstawowymi celami zakupu i wodowania pływających wysp jest:
- Stworzenie bezpiecznego miejsca lęgowego dla ptaków w tym rybitw rzecznych. Poprzez budowę sztucznej pływającej wyspy dla rybitw utworzone zostanie bezpieczne miejsce gniazdowania dla ok 90 par rybitw rzecznych,
- Stworzenie miejsc lęgowych dla ptaków w miejscach dla nich niedostępnych, gdyż istniejące wyspy zarastają przez drzewa i krzewy oraz ze względu na postępującą erozję tych wysp,
- Zakup platform, które są solidne, trwałe i nie wymagają prac remontowych przez kilka sezonów,
- Odtworzenie naturalnych terenów lęgowych dla ptaków z dala od brzegu co zapewni ochronę ptaków przed drapieżnikami lądowymi,
Zdecydowano się na zakup pływających wysp ze względu na stosunkowo niską cenę stworzenia takich miejsc w porównaniu z tradycyjnymi pracami budowlanymi związanymi z zabezpieczeniem istniejących wysp na zbiornikach wodnych czy też na odtworzeniu żwirowych plaż na istniejących wyspach. Istniejące wyspy zlokalizowane na zbiornikach wodnych, które w większości powstały z usypania materiału ziemnego podczas prowadzonego wydobycia kruszywa zarastają trzciną, krzewami czy też drzewami. Brzegi wysp podlegają ciągłej erozji na skutek oddziaływania falowania wody. Prace związane z zabezpieczeniem brzegów takich wysp są bardzo kosztowne, bo wymagają opracowania projektu budowlanego, uzyskania odpowiednich zgód i decyzji administracyjnych ale przede wszystkim do zrealizowania tego typu prac potrzebny jest odpowiedni sprzęt pływający tak aby się dostać w okolice tych wysp oraz odpowiednie doświadczenie osób, które prowadzą tego typu prace. Poza tym wszystkim wyspy znajdujące się na Ślepowronie są już "zajęte".
Pływające wyspy, które zostały zwodowane na zbiorniku Ślepowron ale też na zbiorniku pokopalnianym Zakole B oraz na zbiorniku kopalni Stawy Monowskie zostały wykonane w całości z polietylenu. Jest to materiał całkowicie odporny na działanie czynników atmosferycznych, w tym na promienie UV i niskie temperatury, oraz na agresywne substancje chemiczne. Konstrukcja wyspy została tak zaprojektowana aby zapewniać szybki odpływ wody z platformy w trakcie nawalnych opadów deszczy, ale jednocześnie zabezpieczenia przed nadmiernym wymywaniem żwiru.
Wnętrze platformy zostało wysypane warstwą około 8-10 centymetrową żwiru płukanego o frakcji 2-16 mm. Na powierzchni wyspy są rozlokowane wolnostojące daszki, które dają schronienie pisklętom podczas słonecznej pogody czy też podczas deszczu.
Każda platforma posiada również zabezpieczenia przeciw drapieżnikom w postaci wysokich, gładkich boków, oraz parapetu, które uniemożliwiają dostanie się drapieżnika do wnętrza platformy.
Każda z pływających wysp jest kotwiona za pomocą 8 martwych kotwic o wadze 800 kg. Konstrukcja systemu kotwicznego została tak zaprojektowana, aby uniknąć przemieszczania się wyspy w trakcie silnego wiatru czy zmiennego poziomu wody w zbiorniku. Dodatkowo platformy posiadają uchwyty umożliwiające holowanie ich lub cumowanie przy brzegu.
Powyższe platformy zostały stworzone głównie do zasiedlenia przez rybitwę rzeczną. W Polsce gatunek ten objęty jest ścisłą ochroną. Rybitwa rzeczna jest niedużym ptakiem, podobnym do śmieszki. Wymiary jej ciała wynoszą od 30 do 39 cm. Ubarwienie rybitwy rzecznej jest biało-szare, z czarnym wierzchem głowy. Wielkość i ubarwienie obu płci są jednakowe. Rybitwa rzeczna odzywa się głośnym „krii”, „krre”. Jest to nieliczny i słabo rozpowszechniony gatunek. W centralnej i wschodniej części kraju związany jest głównie z większymi rzekami, przede wszystkim doliną Wisły, Bugu, Narwi i Warty, które zasiedla ponad 60% populacji lęgowej. Najliczniej występuje w środkowym odcinku Wisły, między ujściem Sanu a Włocławkiem. W części południowej i południowo-zachodniej, gdzie cieki są nieliczne i uregulowane (brak piaszczystych ławic w nurcie), rybitwa rzeczna gnieździ się na stawach i sztucznych zbiornikach wodnych. Rybitwa rzeczna gnieździ się często w rejonach morskich i przymorskich, jak i na śródlądziu – na jeziorach, sztucznych zbiornikach wodnych, w żwirowniach i dolinach rzek, na naturalnych i sztucznych wyspach i półwyspach. Preferuje płaskie żwirowe i piaszczyste plaże, wybierając miejsca z niską i niezbyt gęstą roślinnością lub z dużą ilością muszelek, gdzie mogą ukryć się pisklęta. Nie stroni od pastwisk, słonych mokradeł, wrzosowisk i skalistych wysp. Unika zwłaszcza zimnych wód, miejsc stromych lub narażonych na silne wiatry i opady deszczu oraz gęsto zarośniętych, które uniemożliwiają poruszanie się piskląt.
W ramach realizacji tego zadania zakupiono łącznie 12 szt. pływających wysp o powierzchni 25 m2 każda. Platformy zostały zwodowane na 3 zbiornikach:
- Zbiornik pokopalniany Zakole B,
- Zbiornik kopalni kruszywa Stawy Monowskie,
- Zbiornik Ślepowron.
Więcej informacji o zrealizowanym już projekcie LIFE16 NAT/PL/000766 „Ochrona siedlisk ptaków wodno-błotnych w Dolinie Górnej Wisły”, który realizowany był przez Regionalną Dyrekcję Ochrony Środowiska w Katowicach, Regionalną Dyrekcję Ochrony Środowiska w Krakowie, Górnośląskie Koło Ornitologiczne oraz Towarzystwo na Rzecz Ziemi można znaleźć na stronie internetowej projektu pod adresem: https://www.lifevistula.pl/
